ಕಥೆಃ- ಚಂಪಕಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚೂಡಾಕರ್ಣನೆಂಬ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಇದ್ದನು. ಅವನು ದಿನವೂ ಭೋಜನ ಮಾಡಿ,
ಉಳಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಕಮಂಡಲುವಿ ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, ನೆಲುವಿನ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನಿಟ್ಟು ನಿದ್ದೆಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನು
ನಿದ್ದೆ ಹೋದುದನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಆ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿಂದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸುಖದಿಂದಿದ್ದೆನು. ಒಂದಾನೊಂದು
ದಿವಸ ನೀಣಾಕರ್ಣನೆಂಬ ಬೇರೊಬ್ಬ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು. ಆ ರಾತ್ರಿ ಚೂಡಾಕರ್ಣ ಸಂನ್ಯಾಸಿ
ನೀಣಾಕರ್ಣ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯ ಮುಂದೆ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಲನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಆ
ನೆಲುವಿನ ಮೇಲಿದ್ದ ಅನ್ನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಣಾಕರ್ಣ ಸಂನ್ಯಾಸಿ «ಹೀಗೆ ಕಥೆ
ಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸದೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡನೆಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನೇನು
ನಡೆಸಿದ್ದೀಯೆ?” ಎಂದು ಆ ಚೂಡಾ ಕರ್ಣ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಅದಕ್ಕೆ ಚೂಡಾಕರ್ಣನು
ನಾನೇನೂ ಕಥೆ ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಅಸಡ್ಡೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಲಿ ನನ್ನ ಕಮಂಡಲುವಿನಲ್ಲಿರುವ
ಅನ್ನವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ತಿಂದು ಹೋಗುತ್ತಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ಅದರ ಪಾರುಪತ್ಯ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ
ಎಂದನು. ಆ ಕ್ಷಣವೇ ನೀಣಾಕರ್ಣ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ನೆಲುನಿನ ಕಥೆ ನೋಡಿ ಅಲ್ಪ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಮೂಷಕವು
ಇಸ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ನೆಲುವಿನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಹಾರುತ್ತದೆ? ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣವಿರಬೇಕು. ಈ
ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದ್ರವ್ಯವನ್ನಿಟ್ಟರಬೇಕು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧನವಂತರು ಬಲಿಷ್ಕರಾ ಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಅರಸರಿಗೂ
ದ್ರವ್ಯವೇ ಮುಖ್ಯ. ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಸಕಲ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲ ಉಪಾಯ
ಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ'' ಎಂದು ನುಡಿದನು ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಚೂಡಾಕರ್ಣ ಸಂನ್ಯಾಸಿ 66 ಒಳ್ಳೆ ಯದು.
ನೀನೇ ಅದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಅವನು ಆಸ್ಫಳಕ್ಕೆ ನೆಗೆದು ನೋಡಿದನು. ಇದರಿಂದ ನನ್ನ
ರಹಸ್ಯವು ಗೊತ್ತಾಗಿ ನನ್ನ ಆಹಾರವು ಅಲ್ಲಿಂದ ತಪ್ಪಿಹೋಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ನಾನು ಆ ಹೊತ್ತಿನಿಂದ ಆಹಾರ
ಸಿಕ್ಕದೆ ಶಕ್ತಿಹೀನನಾದೆನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಇನ್ನು ಸರಿಯಲ್ಲವೆಂದು ಆಲೋಚಿಸಿದೆನು. ಅಲ್ಲದೆ
ಎರಡನೆಯವರ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ವಿಪತ್ತು ಹೇಳಬಾರದೆಂಬ ನೀತಿ ನನಗೆ ನೆನಪಾಯಿತು. ಧರ್ಮನಾಶ
ಗೃಹಚ್ಛೆದ್ರ, ದಾನ, ಮಾನ, ಅಪ ಮಾನ್ಕ ಆಯುಷ್ಯ ಧನ ಈ ಎಏಳನ್ನು ಬುದ್ಧಿ ವಂತರಾದವರು ಮತ್ತೊ
ಬ್ಬರಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಬಾರದು. ದೈವಹೀನವಾದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಪರಾಕ್ರಮವೂ ಯತ್ನವೂ ಎಲ್ಲ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ.
ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಧನಹೀನನಾದವನಿಗೆ ಅರಣ್ಯವಾಸವೇ ಪರಮಸುಖ. ನಾನು ಧನಾಢ್ಯನೆಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡು ಇದ್ದ
ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದರಿದ್ರನಾಗಿ ಕಾಲಹರಣ ಮಾಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲವೆಂದು ಬಹಳವಾಗಿ ದುಃಖಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಮಿತ್ರನ
ಸಂಗಡ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದೆನು.
ಇಲಿಯ ಈ ಆತ್ಮಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಆಮೆ ಎಲೇ ಸಖನೇ, ಈ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ಧೈರ್ಯವನ್ನು
ಬಿಡದೆ, ನಿನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿ ರುವೆ. ನಿನಗೆ ಈ ಸ್ಥಾನಾಂತರದಿಂದ ದುಃಖ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ, ಆದರೂ
ಅದನ್ನು ನೆನೆಯಬಾರದು. ಏಕೆಂದಕೆ ಸಜ್ಜನರು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ ಮಾನ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸಿಂಹವು
ಕಾನನಾಂತರಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ, ತೃಣವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸದೆ, ಗಜವನ್ನೇ ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ಸಾಹಶಾಲಿಯಾದ
ಪುರುಷನೂ, ನಿತ್ಯಸಂತುಪ್ಟನ್ಮೂ ಥೈರ್ಯಶಾಲಿಯೂ, ಶುದ್ಧಚಿತ್ತನೂ, ಶೂರನೂ ಈ ಐವರ ಸೇನೆಯನ್ನು
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ತಾನೇ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ನೀನು ದ್ರವ್ಯ ಹೀನನಾದರೂ, ಸಂತೋಷವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದೀಯೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗಿ ರುವ ಸುಖವು ಧನವಂತನಿಗೆ ಸಹ
ಇಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯವೇ ನೆಂದರೆ ಮೋಡದ ನೆಳಲು,ಮೂರ್ಖನ ಪ್ರೀತಿ, ಹೊಸ ಹುಲ್ಲು
ಯೌವನ, ಧನ--ಇವೈದು ಬಹುಕಾಲ ಇರಲಾರವು. ಆದ ಕಾರಣ ಇವು ನಷ್ಟವಾದರೂ
ಶೋಕಿಸಬಾರದು. ಅಲ್ಲದೆ ಗ್ರಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಚಿಂತೆ ಮಾಡ ಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೀವವನ್ನು
ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನೇ ಜನನಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ತಾಯಿಯ ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಆಯ ಷ್ಯ
ಪ್ರಮಾಣವಿರುವವರೆಗೂ, ಆ ಜೀವಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾರನೇ? ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೀನು ಬಲ್ಲವನಾಗಿ,
ಸುಜ್ಞಾನಿಯೆಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೀಯೆ. ಇನ್ನುಮೇಲೆ ನೀನು ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನನ್ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ
ವಾಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರು'' ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾಗೆ, "ಎಲೇ, ಮಿತ್ರ ನಾದ ಆಮೆಯೇ! ನೀನು
ಸಕಲಗುಣಸಂಪನ್ನನು, ಸಜ್ಜನನು. 'ಸಜ್ಜ ನರ ವಿಪತ್ತನ್ನು ಸಜ್ಜನರಾದವರೇ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಾರೆಂದು
ತಿಳಿದು ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ'' ಎಂದು ತನ್ನ ಮಿತ್ರನ ಸದ್ಗುಣವನ್ನು ಹೊಗಳಿತು.
ಹೀಗೆ ಈ ಮೂರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸುಖಸಲ್ಲಾಪಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತ ಇದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ
ಚಿತ್ರಾಂಗನೆಂಬ ಒಂದು ಎರಳೆ ಇವುಗಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು "ಮಿತ್ರರುಗಳೇ ನಾನು ಬೇಟಿಕಾರನ
ಭಯದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕೆಂದು ಓಡಿಬಂದಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆಮೆ
ಎರಳೆಯನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿ, "ಈ ಮನೆ ನಿನ್ನದೆಂದು ತಿಳಿದು ಸ್ವಸ್ಥ ಚಿತ್ತದಿಂದಿರು'' ಎಂದು ಅದಕ್ಕೆ
ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು. ಆಮೇಲೆ ಎರಳೆಯೂ ಅವುಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ನೇಹವಾಗಿ ಇರ
ತೊಡಗಿತು.
ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಮೆ, ಎರಳೆ, ಕಾಗೆ, ಇಲಿ-ಇವು ನಾಲ್ಕು ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸ್ನೇಹವಾಗಿ ಇರುತ್ತ ಸುಖದಿಂದ
ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದುವು. ಒಂದು ದಿನ ಚಿತ್ರಾಂಗವೆಂಬ ಎರಳೆ ಹುಲ್ಲು ಮೇಯುವುದಕ್ಕೆಂದು ಬೇರೆಯ
ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಸಾಯಂಕಾಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಆಮೆ ಚಿಂತಾಕ್ರಾಂತವಾಗಿ ಇಲಿ
ಕಾಗೆಗಳೊಡನೆ “ಈ ದಿನ ಎರಳೆ ಬಾರದಿರಲು ಕಾರಣವೇನು?'' ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಿ, ಇವೆಲ್ಲವೂ
ಬಹಳ ದುಃಖಪಟ್ಟುವು. ಮರುದಿನ ಬೆಳಗಾದ ಮೇಲೆ, ಕಾಗೆ ಹಾರಿಹೋಗಿ ನಾಲ್ಕೂ ಕಡೆಗೆ
ಶೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆ ಎರಳೆ ಒಂದು ಚರ್ಮದ ಬಲೆ ಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಅದರ ಬಳಿಗೆ
ಹೋಗಿ, "ಎಲೇ ಮಿತ್ರನೆ! ನಿನಗೆ ಈ ಅವಸ್ಥೆ ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವೇನು'' ಎಂದು ಕೇಳಿತು. ಆಗ
ಎರಳೆ ಈಗ ನೀನು ಕೇಳಿ ಫಲವಿಲ್ಲ. ನೀನು ಈಗಲೇ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗಿ ಬೇಗನೇ
ಮೂಷಕವನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಾ. ಅದು ಬೇಟಿಕಾರನು ಬರುವುದರೊಳಗಾಗಿಯೇ ಬಲೆಯನ್ನು
ಛೇದಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು. ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಾಧನು
ಬಂದುಬಿಡುವನು. ಆ ಮೇಲೆ ಯಾರ ಉಪಾಯವೂ ನಡೆಯ ಲಾರದು'' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕಾಗೆಯನ್ನು
ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಕಾಗೆ ವೇಗ ವಾಗಿ ಹಾರಿಹೋಗಿ ಆ ಮೂಷಕನ ಮುಂದೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಯನ್ನು
ಹೇಳಿ, ಅದನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿತು. ಆಗ ಇಲಿ, ಎರಳೆಯನ್ನು "ನೀನು ಬಹು ಚತುರನು, ಈಗ ಈ
ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡೆ?'' ಎಂದು ಕೇಳಿದುದಕ್ಕೆ ಎರಳೆ ತನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು:-
ನಾನು ಸಣ್ಣ ಮರಿಯಾಗಿದ್ದೆ. ಆಗ ಒಬ್ಬ ಬೇಟಿಗಾರನು ಬಲೆಯ ನ್ನೊಡ್ಡಿ, ನನ್ನ ಪರಿವಾರವನ್ನೆಲ್ಲ
ಬಂಧಿಸಿದನು. ಅವು ದೊಡ್ಡವಾದುದ ರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾರಿಹೋದುವು.ನನಗೆ ಹಾರುವುದಕ್ಕೆ
ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸಾಲದುದರಿಂದ, ನನ್ನನ್ನು ಆ ಬೇಟಿಗಾರನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಅರಸನ ಬಳಿಗೆ
ಹೋದನು. ಆ ಅರಸನು ನನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ನಾನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಹಳ ದಿವಸವಿದ್ದೆನು.
ಒಂದಾನೊಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಬಹಳ ಚಂಚಲನಾಗಿ,
ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳುವ ಹಾಗೆ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡೆನು. “ಗಾಳಿ ಮಳೆ ಗಳ ಪೀಡೆಯಿಂದ ಮೃಗಸಮುದಾಯವೆಲ್ಲವೂ ಓಡುತ್ತಿದೆ. ನಾನೂ ಅವು
ಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಓಡಿ ಹೋಗಲೇ!” ಹೀಗೆಂದು ನಾನು ಆಡಿದ ಮಾತು
ಗಳನ್ನು ಆ ರಾಜಪುತ್ರನು ಕೇಳಿ, ನನ್ನ ಕಡೆ ನೋಡಿ, “ಈ ಎರಳೆ ಮನುಷ್ಯ
ವಾಣಿಯಂತೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿತು. ಇದು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಪ್ರಾಣಿ.'' ಎಂದು ಭಯ
ಪಟ್ಟನು ಈ ಭಯದಿಂದ ಅವನು ಜ್ವರಪೀಡಿತನಾದನು. ಮಾರನೆಯ
ದಿನ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅರಸನು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಅವರಿಗೆ ಈ
ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಳಿಸಿದನು ಆ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯನು "ಸಕಲ ಪಶುಗಳು
ಮನುಷ್ಯರ ಹಾಗೆ ಉಚ್ಛರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಅವು ಮನುಷ್ಯರ ಸಮಕ್ಷಮ
ಮಾತಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಎರಳೆಯಾದರೋ, ರಾಜ ಪುತ್ರನನ್ನು ನೋಡದೆ
ಮಾತಾಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಭಯಪಡುವ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ. ಇದು ವಿಚಿತ್ರ
ಪ್ರಾಣಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಈ ಎರಳೆಯಿಂದ ಯಾವ ಬಾಧೆಯೂ ಆಗಲಾರದು '”
ಎಂದನು. ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅರಸನ ಮಗನಿಗೆ ದೈರ್ಯಸಾಲದೆ
ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟನು, ಆಮೇಲೆ ನಾನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು,
ಈ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದೆನು, ನನಗೆ ಈ ಅರಣ್ಯವು ಪರಿಚಯದ ಸ್ಥಳವಲ್ಲವಾ
ದುದರಿಂದ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದೆನು, ನನ್ನನ್ನು ಈ ಬಲೆಯಿಂದ ಬಂಧಮುಕ್ತ
ನಕ್ನಾಗಿ ಮಾಡು.
ಎರಳೆ ಈ ಆತ್ಮನಿವೇದನವನ್ನು ಮುನಿಸುತ್ತಿರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ, ತನ್ನ
ಮಿತ್ರನಿಗೆ ಉಂಟಾದ ಆಪತ್ತನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡು, ಆ ಮಂಥರವೆಂಬ
ಆಮೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಬಂದು ಇಲಿಯನ್ನು ಕುರಿತ್ಕು «ಎಲೇ,ಮಿತ್ರನೇ!
ಆಲಸ್ಯಮಾಡುವುದು ಒಳಿತಲ್ಲ. ಬೇಟಿಕಾರನು ಈಗಲೇ ಬಂದನೆಂದರ್ಕೆ
ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಓಡಿ ಹೋಗಬಲ್ಲೆವು. ಆದರೆ ಈ ಚಿತ್ರಾಂಗ ಎರಳೆ
ಬಂಧನದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಕೀತು! ಇದರಿಂದ ನನಗೆ ಬಹಳ ಖೇದವಾಗುತ್ತದೆ,
ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಗುಟ್ಟನ್ನು ತಿಳಿಯುವಂಥ ಮಿತ್ರನೂ ಮನೋಹರ
ಸ್ತ್ರೀಯ ಇಂಗಿತವನ್ನೂ ಪರರ ದುಃಖವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವಂಥ ಅರ
ಸನೂ, ದೊರೆಯುವುದು ಬಹು ದುರ್ಲಭ'' ಎಂದು ಹೇಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ
ಆ ಬೇಡನು ಯೆಮನಂತೆ ಬರುವುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಮೇಘವರ್ಮ ಕಾಗೆ ದೂರ ದಿಂದ ಕಂಡು, ಮೂಸಕನಿಗೆ «ಬೇಟಿಕಾರನು ಬಂದನು. ದೊಡ್ಡ ಸಂಕಟ
ವೊದಗಿತು” ಎಂದು ಹೇಳಿತು ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಮೂಷಕವು ಬಲೆಯನ್ನು
ಛೇದಿಸಿತು. ವ್ಯಾಧನು ಸವೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವುದರೊಳಗೆಡೆ ಎಲ್ಲ ಮೃಗ
ಪಕ್ಷಿಗಳು ಓಡಿಹೋದುವು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ, ವ್ಯಾಧನಿಗೆ ಬಹಳ ದುಃಖ
ವಾಯಿತು. ಅವನು ನಾಲ್ಕೂ ಕಡೆ ನೋಡುತ್ತಿರಲಾಗಿ, ಆಮೆ ತನ್ನ
ಸ್ವಾಭಾನಿಕನಾದ ಮಂದಗತಿಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.
ಕೂಡಲೇ ಆ ಬೇಟಿಕಾರನು ಆ ಆಮೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ತನ್ನ ಕೋಲಿಗೆ
ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಬಹಳ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ
ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊರಟನು. ಬೇಟಿಕಾರನು ಆಮೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು
ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಎರಳೆ, ಇಲಿ, ಕಾಗೆ ಇವುಗಳು ನೋಡಿ, ಬಹಳ
ಕಷ್ಟ ಸಟ್ಟು, "ನಾವು ಈಗೇನು ಉಪಾಯ ಮಾಡಬೇಕು?'' ಎಂದು
ಆಲೋಚಿಸುತ್ತ ಆ ಬೇಡನ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆಯೇ ಹೋದುವು. ಇಲಿ
"ಒಂದು ಸಂಕಟವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೆ ಮತ್ತೊಂದು
ಸಂಕಟವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈ ಶರೀರದಿಂದ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಕೇಶ
ಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗಿನ ಕ್ಷೇಶವು ನಮಗೆ ಮಿತ್ರ
ನಿಗೆ ಉಂಟಾದ ಬಂಧನದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಮಿತ್ರನ ವಿಶ್ವಾಸದಂತೆ
ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಬಂಧುಬಳಗದವರ ವಿಶ್ವಾಸವೂ ಅಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿ
ಇವು ಮೂರು ಬಹಳ ದುಃಖಿಸಿದುವು. ಆಗ ಇಲಿ ಒಂದು ಆಲೋ
ಚನೆ ಮಾಡಿ, “ವ್ಯಾಧನು ದೂರ ಹೋಗುವುದರೊಳಗೆ ಆಮೆಯನ್ನು
ಬಿಡಿಸುವ ಉಪಾಯ ಮಾಡಬೇಕು. ಅವನು ದೂರ ಹೊರಟು ಹೋದ
ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ ಯಾವ ಉಪಾಯವೂ ಕೈಗೂಡಲಾರದು.” ಎಂದು
ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಕಾಗೆಯೂ ಎರಳೆಯ್ರೂ, "ಅಯ್ಯಾ, ಮೂಷಕ
ಮಿತ್ರನೇ! ನಮಗೆ ಯಾವ ಉಪಾಯವೂ ಹೊಳೆಯದಂತಾಗಿಜೆ. ಏನು
ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನೀನೇ ಹೇಳು.'' ಎಂದು ಇಲಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದುವು.
ಅದಕ್ಕೆ ಇಲಿ ಚಿತ್ರಾಂಗವೆಂಬ ಎರಳೆಯನ್ನು ಕುರಿತು «ಎರಳೆಯೇ, ನೀನು
ಆ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಕೆರೆಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ನೀರು ದ್ದಿತು. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಸಿಂಜರಕನೆಂಬುನೊಂದು ಮೊಲವು ಮನೆಮಾಡಿ
ಕೊಂಡಿದ್ದಿತು. ಒಂದುದಿನ ಈ ಪಕ್ಸಿ ಮೊಲದ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು «ಆಹಾರ
ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ವನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಗೋಣ, ಬಾ” ಎಂದು
ಕರೆಯಿತು, ಆ ಮೊಲವು« ಈಗ ಮಾಫಿ ಮಾಸ; ಚಳಿ ಹೆಚ್ಚು; ಈ ಸಮಯ
ದಲ್ಲಿ ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಾರದು; ಸಡೃತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ
ಪ್ರ ಡಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ರುಷನು ಸ ಸ್ವಸ್ತ್ರೀಯೊಡನೆ ತನ್ನ "ಮನೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕು;
ಈ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಹವಾಸವು ಜಟಾ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು
ಬೇರೆಡೆಯಲ್ಲಿ en ರುವುದು ದುಃಖಕರವಲ್ಲವೇ!” ಎಂದಿತು. ಜಾಣ
ಹಕ್ಕಿ "ಮಾಘಮಾಸ ಸಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪುಸ್ಕಮಾಸದಲ್ಲಿ ಚಳಿ ಹೆಚ್ಚು * ಎಂದು
ಹೇಳಿತು. ಹೀಗೆ ಇವೆರಡೂ ಮಾಘೆಮಾಸದಲ್ಲಿ ಚಳಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು
ಒಂದು; ಪುಷ್ಯಮಾಸದಲ್ಲಿ ಚಳಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಮತ್ತೊಂದು; ವಿವಾದಿಸಿ
ಕೊಳ್ಳುತ್ತ್ಯ ಇವೆರಡು ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಶೀತವಿರುವ ಮಾಸದ ನಿರ್ಣ
ಯವನ್ನು ಬಲ್ಲವರಿಂದ ಮಾಡಿಸೋಣವೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಹೊರಟುವು,
ಹೀಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಇವು ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಾಂತ
ರತಿಯೆಂಬ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು
ಕಂಡುವು. ಆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಧಿಕರ್ತವೆಂಬ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕು
ಹುಟ್ಟದ ಕಾಲದಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕದ್ದುತಿಂದು ಹೊಟ್ಟಿ ಹೊರೆದು
ಕೊಳ್ಳು ತ್ತಿದ್ದಿತು. ಒಮ್ಮೆ ಅದು ಕ್ರೂರಕರ್ಮನೆಂಬ ವ್ಯಾಥನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ
ಮೊಸರಿನ ಗಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖವನ್ನಿಟ್ಟು ಮೊಸರನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆ
ವ್ಯಾಧನು ಬಂದು, ಈ ಬೆಕ್ಕನ್ನು ಕೊಂದುಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಹೊರಟನು ಆ
ಸುಳಿವನ್ನು ಕಂಡು ಬೆಕ್ಕು ತಲೆ ಗಡಿಗೆಯೊಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಚಟಿಸಟಸುತ್ತಿರು
ನಾಗ್ಯ ಒಂದು ಕಲ್ಲಿಗೆ ತಾಕಿ, ಗಡಿಗೆ ಒಡೆದುಹೋಯಿತು. ಆದರೆ ಆ ಗಡಿ
ಗೆಯ ಕಂಠವು ಬೆಕ್ಕಿನ ಕೊರಳಿಗೆ ತಗಲಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಆ
ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಆಹಾರ ಸಿಕ್ಕದೆ ಚಿಂತಾತುರವಾಗಿ, ಆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ
ಕೊಂಡು, ತಪಸ್ವಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಿತು.. ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಈ ಜಾಣ ಹಕ್ಕಿ
ಮೊಲ ಬಂದು, ಈ ಬೆಕ್ಕನ್ನು ಕಂಡು "" ಇದು ಮಹಿಮಾಶಾಲಿ, ಇದರಿಂದ
ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಚಂದ್ರದೇವರಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ದ್ರೇಷವೇನೂ ಇಲ್ಲ.
ನಮಗೂ ಆ ಚಂದ್ರಡೇವರಿಗೂ ಸ್ನೇಹ ಮಾಡಿಕೊಡು'' ಎಂದು ಕೇಳಿತು.
ಮೊಲವು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ «« ಓಹೋ! ಇದೊಂದು
ಮಹಾಕಾರ್ಯಖೇ ಫಘಟಸಿತು'' ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಿಕೊಂಡು " ನಿಮ್ಮ
ಸಮೂಹದೊಳಗಿನ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಒಬ್ಬನನ್ನು ನನ್ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿ
ಕೊಡಿ. ಆ ಚಂದ್ರದೇವರೊಡನೆ ನಿಮಗೆ ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಡುವೆನು”
ಎಂದು ಹೇಳಿತು, ಆ ಮೊಲದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಶುಭಸ್ಪನೆಂಬ ಒಂದು ಆನೆ
ಯನ್ನು ಕಳಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಇವೆರಡೂ ಕೂಡಿಕೊಂಡು, ಆ ಸರೋ
ವರದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದುವು, ಮೊಲವು ತನ್ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಆನೆ
ಯನ್ನು ದ್ವೇಶಿಸಿ, «« ಆ ಚಂದ್ರನು ಇದೇ ಜಲದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ, ಇವನಿಗೆ
ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ ಬೇಗನೇ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗು, ತಡಮಾಡಿ
ದಕ್ಕೆ ಆತನ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಭಂಗವೊದಗಿ, ಅವನಿಗೆ ಕೋಪಬಂದೀತು!''
ಎಂದು ಆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ತೋರಿಸಿತು,
ಆಸೆ ಅತ್ಯಂಶ ಭಯದಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಬಿಂಬಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ ಹೊರಟು
ಹೋಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ಮೊಲವೂ, ಇತರ ಮೃಗಗಳೂ ಅದೇ
ಸರೋವರದ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಇರತೊಡಗಿದುವು.
ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಚಿರಂಜೀವಿ ಆ ಉಲೂಕರಾಜನ ಪ್ರಧಾನಿಗಳಿಗೆ
ಹೇಳಿ, ಮತ್ತೆ “ದೊಡ್ಡವರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ವಿಷತ್ತು ದೂರ
ವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದೇ ದುಷ್ಟರ ಸಹವಾಸದಿಂದ ಶೀಘ್ರವೇ ನಾಶ ಸಂಭವಿಸು
ತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ದೃಷ್ಟಾಂತ ಮೊಲ ಮತ್ತು ಜಾಣ ಹಕ್ಕಿ ಇನೆರಡೂ ಕಲಹ
ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತೀಕ್ಷ್ಣ ದಂತನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದ ಕೂಡಲೇ ಮರಣ ಹೊಂದಿ
ದುವು,'' ಎಂದು ನುಡಿಯಿತು. ಆ ಉಲೂಕ ರಾಜನ ಪ್ರಧಾನಿಗಳು "ಅದು
ಹೇಗೆ?'' ಎಂದು ಕೇಳಿದುದಕ್ಕೆ ಚಿರಂಜೀವಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು.
